Wednesday, July 19, 2023

Esperanto en la universitata vivo

Jen raporteto pri lastatempa agado. Iom redaktitaj versioj de ĝi aperis en la bulteno Esperanto en Azio kaj Oceanio (n-ro. 116, Jan-Jul 2023; PDF) kaj en la blogo de KAOEM.

Ni rapide raportas pri tri iniciatoj en Universitato Azim Premji [aziim premĝi] (APU) en Bengaluro, Barato. La unua estas Esperanto-iniciato en kiu la universitato ludis rolon; la aliaj du estas universitataj iniciatoj en kiu nia lingvo ludis rolon. La ĉefa konkludo estas, ke valoras integri nian agadon ankaŭ en ne-Esperantajn iniciatojn.

Plurlingvaj afiŝoj: Ĉiu jare UEA dissemas afiŝon por 21-a de Februaro, la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo (ITGL). Jen la bunta afiŝo ĉi-jara (aranĝis ĝin Stefano Keller).

Ankaŭ ĉi-jare, esperantistoj (kaj amikoj de Esperanto – valora publiko!) en Barato (kaj Kenjo) tradukis la afiŝon: ĉi-foje en 16 lingvojn! Nia Esperanto-Klubo invitis tradukantojn el la universitata komunumo. Kolegoj afable helpis nin per tradukaĵoj en jenaj sep lingvoj: la angla, asama, guĝarata, malajala, maratha, odia, kaj tamila.

Ni montradis la afiŝojn tra la universitata tereno. Legantoj ĝojis vidi siajn proprajn lingvojn je tiu tago de la gepatra lingvo. Ili ankaŭ scivolemis pri la diversaj aliaj lingvoj kaj skribsistemoj! Krome, en aparta retmesaĝo al la tuta universitata komunumo, la Esperanto-Klubo agnoskis kaj dankis la tradukintojn. Jen ekzemplo de iniciato de Esperantujo al kiu kontribuis ankaŭ ne-esperantistoj. Pli detala raporto kun bildoj de la afiŝoj legeblas en la blogo “Lingvo kaj vivo”, ĉi tie.

Tago de la Laboro: Dum la semajno antaŭ la unua de Majo (kiam oni festas ĉi tiun Tagon), APU organizis la festivalon "Pano kaj rozoj". La festivalo konsistis el klerigaj prelegoj kaj diskutoj, ekspozicioj, filmoj multlingvaj, kaj poezia vespero. Naŭ lingvojn, inkluzive Esperanton, ni prezentis dum tiu vespero. Nia Esperanto-poeto estis la belgo Louis Paul Boon. Mi voĉelgis lian poemon, "La unuan de majo". Esperantigis ĝin Jakvo Schram

La poemoj prezentitaj etendis jarcentojn, eĉ miljarojn de ekspluatado de la laboro: ekde la antikva epoko de la homaro ĝis la sorto de laboristoj dum la Kovimo! Diversis ankaŭ la tonoj de la poemoj: jen tragika, jen kolera, jen satira, kaj jen eĉ optimisma. En tiu lasta kategorio estis nia poeto Boon. Tiuvespere, Esperanto aperis inter la aliaj lingvoj kiel alia “normala” lingvo. Pli detala raporto legeblas ĉi tie.

Tagore en Esperanto: La 7-a de Majo 2023 estis la 162-a naskiĝ-datreveno de Rabindranath Tagore [tagor]. Por festi la tagon studentoj en APU organizis plurlingvan eventon kelkajn tagojn poste. Krom, kompreneble, en la bengala (la denaska lingvo de Tagore), ni ĝuis prezentaĵojn ankaŭ en la angla kaj la guĝarata. En Esperanto, mi voĉlegis la tradukon de la konata poemo de Tagore, "Kie la animo estas sentima". Esperantigis tiun poemon la barata Esperanto-pioniro Lakshmiswar Sinha [lakŝmiiŝvar sinha]. Estis Tagore kiu en la 1920-aj jaroj sendis s-ron Sinha al Svedujo, kie inter alie, Sinha lernis Esperanton! Ni dividis ankaŭ ĉi tiun historion kun la ĉeestantoj. (Cetere, jen alia traduko de tiu poemo, farita de Probal Dasgupta [probaal daasgupta], "Kie sentimas mensoj".)

En tiu vespero, la universitatanoj prezentis ankaŭ plurajn aliajn artaĵojn: kantojn,dancojn, kaj deklamadojn. Pli da detaloj priaj legeblas ĉi tie. Al Tagore jen omaĝo bela, diversspeca kaj plurlingva!

Thursday, June 8, 2023

Forpasis Tove Skutnabb-Kangas

 

Tove Skutnabb-Kangas, Tokio, 2007
Foto: A. Giridhar Rao
La 29-an de Majo 2023, forpasis Tove Skutnabb-Kangas: aktivulino por lingvaj homaj rajtoj;esploristino pri multlingva edukado; kunlaborantino kaj mentoro de amaso da homoj tra la tuta mondo. Mi estas unu el tiuj.

Kaj el tiu aktivado kaj kunlaborado venis miriga kvanto da publikaĵoj! Ŝia retejo listigas jenajn kategoriojn: "A: 30 libroj; B: 22 redaktitaj libroj; C: 19 mallongaj monografioj (plejparte sub 50 paĝoj); D: 347 libraj ĉapitroj; E: 96 artikoloj en ĵurnaloj; F: 45 libro-recenzoj; G: 2 libro-tradukoj ...; H: 52 mallongaj popularaj eldonaĵoj en ĵurnaloj kaj gazetoj...." La paĝo ankaŭ sciigas al ni, ke "La libroj, raportoj kaj/aŭ artikoloj de TSK estis skribitaj en, aŭ tradukitaj al, (almenaŭ) ... 60 lingvoj"!

Ŝi kunaŭtoris multajn el tiuj publikaĵoj kun sia edzo, Robert Phillipson. Ambaŭ estis ankaŭ "amikoj de Esperanto": en la pasintaj 25+ jaroj ili diversmaniere kunlaboris en Esperanto-rilataj iniciatoj. 

La supra foto, ekzemple, estis farita dum ilia partopreno en la Nitobe-simpozio en 2007 en Tokio. Tiu ĉi blogaĵo ne estas nekrologo; aliaj, pli kompetentaj, verkos ilin. Mi celas efektive dividi kelkajn fotojn kiujn mi posedas de Tove, Robert kaj kelkaj el niaj komunaj geamikoj.

En tiu simpozio en Tokio, ĵus antaŭ la 92-a UK en Jokohamo, jen Robert kaj Tove en formala sesio (kun Brian Moon en la fono kun siaj kutimaj fotiloj! UK-umantoj bone rekonus lin!). 

Nitobe-simpozio, Tokio 2007
Foto: A. Giridhar Rao
Nitobe-simpozio, Tokio, 2007
Foto: A. Giridhar Rao

Jen alia interesa foto el la simpozio. Temas pri gestlingva interpretistino. La Nitobe-simpozioj kutime funkcias trilingve: prezentaĵoj povas esti en Esperanto, la angla aŭ en la ĉefa loka lingvo (ĉi-kaze, kompreneble, la japana). Oni organizas samtempan interpretadon ĉiudireketen. Ĉi-foje tamen, en unu el la sesioj, Tove okazigis kvarlingvan interpretadon! Temis pri sesio pri lingvaj rajtoj por Surduloj. Inter la aŭskultantaro estis grupo de japanaj Surduloj. Tove parolis angle; la interpretisto en la budo japanigis tion kion ŝi diris; kaj la japana gestlingva (kaj aŭdkapabla) interpretistino tradukis la japanan tradukaĵon en la japanan gestlingvon! Kaj poste, la demandoj de la Surduloj vojaĝis inverse: de la japana gestlingvo al la parola japana, kaj de tie en la anglan al Tove! Kaj ni povis aŭskulti la tuton en Esperanto! Ĉu iu faris demandon al Tove en Esperanto dum tiu ĉi sesio? Mi kredas, ke ne! (Ŝi ne scipovis Esperanton sed plurfoje diris, ke ŝi devas trovi la tempon kaj lerni ĝin!)

Ĉiaokaze, post tiuj intensaj sesioj, ni vespermanĝis! Jen Tove kaj Robert, en konversacio kun la kvara kiu ĉeestis, Probal Dasgupta! (Vi tamen vidos lin poste!)

Tove Skutnabb-Kangas kaj Robert Philliipson
Tokio, 2007. Foto: A. Giridhar Rao
Dum multaj jaroj poste ni restis en ofta kontakto rete sed ne sukcesis renkontiĝi -- ĝis 2018! En Novembro tiujare, barata lingvistino Uma Maheshwari Chimirala [umaa mahesvari ĉimiraala] (angle), post du jaroj (!) da burokrata penado, sukcesis venigi niajn amikojn Tove kaj Robert al Hajderabado. Temis pri du-semajna kurso pri lingva strategiaro kaj lingvaj homaj rajtoj. La kurso okazis en la jura universitato NALSAR (angle). Jen Tove kaj Robert kun kelkaj el la partoprenantoj en la bela tereno de NALSAR.
NALSAR, Hajderabado, Novembro 2018
Foto: A. Giridhar Rao
 Meze de tiuj semajnoj okazis ankaŭ librolanĉo de The Multilingual Reality: Living With Languages (2019; "La multlingva realaĵo: vivi kun lingvoj" -- angla resumo). La aŭtoro estas Ajit Mohanty (angle), kiu kunlaboris jam de jardekoj kun Tove kaj Robert. Ajit (kun sia edzino, Bina) venis de la urbo Bhubaneswar en Odiŝo. Ankaŭ de Odiŝo venis la eminenta lingvisto Debi Prasanna Pattanayak (angle) -- 87-jaraĝa amiko de Tove kaj Robert (Tove poste diris, ke ŝi konas lin jam de 1972!). Aliaj kiuj venis por ĉeesti la lanĉon kaj renkonti niajn gastojn inkluzivis amikojn Probal Dasgupta el Kolkato, kaj T Vijay Kumar el Hajderabado (angle). Ankaŭ mi iris hajderabaden el Bengaluro. Jen foto el la lanĉo:
Librolanĉo, NALSAR, Hajderabado, Barato,
Novembro 2018. Foto: A. Giridhar Rao

Kaj fine, rapide, jen kelkaj miaj fotoj de babilado inter amikoj en NALSAR!
 
Uma ornamas Tove!
Probal parolas.

Horloĝe de Tove sidas Ajit, Probal, 
mi, kaj Robert.
Robert parolas kun Tove kaj Ajit.

Probal, Tove, Robert, kaj
Debi Prasanna Pattanayak.


Dankon, Tove! Kaj Brakumojn!

Thursday, May 18, 2023

Tagore en Esperanto en APU

Foto: APU
Je la 12-a de Majo 2023, studentoj en Universitato Azim Premji (APU) organizis plurlingvan eventon por festi la 162-an naskiĝ-datrevenon de Rabindranath Tagore (n. 1861-05-07). Mi voĉlegis la esperantan tradukon de la konata poemo de Tagore, "Kie la animo estas sentima" (bengale: "ĉitto ĝeTha bhajŝunno" -- bengale pri ĝi: vi povas trovi kelkajn pliajn lingvo-versiojn per tiu vikipedia ligilo). La esperantigon de tiu poemo faris la barata Esperanto-pioniro Lakshmiswar Sinha [lakŝmiiŝvar sinhaa]. Jen la traduko de Sinha, "Kie la animo estas sentima". (Cetere, jen alia traduko de tiu poemo, farita de Probal Dasgupta [probaal daasgupta], "Kie sentimas mensoj".)

Foto: APU
Kelkajn minutojn antaŭ mi, samideano kaj kolego Himanshu Upadhyaya [himaanŝu upaadhjaaja] (pri li anglalingve) voĉlegis la guĝaratan tradukon de la fama kanto-poemo de Tagore: "Marŝu sole!" ("ekla ĉolo re" -- bengale pri ĝi -- denove, pli da alilingvaj ligiloj en tiu paĝo). Inspirite de li, mi petis al alia kolego, Adil Hossain [aadil hossejn] (pri li anglalingve), voĉlegi la bengalan originalon. Poste mi voĉlegis unue la anglan tradukon kiu estis farita de Tagore mem -- "Where the mind is without fear" -- kaj nur laste, la esperantan tradukon de Sinha.

Sekvis eleganta danco de studento.

Foto: APU

Estis pluraj aliaj artaĵoj: kantoj,dancoj, deklamadoj en tiu vespero. Al Tagore jen omaĝo bela, diversspeca kaj plurlingva!

Thursday, April 27, 2023

Laboro kaj literaturo: poezia vespero plurlingva


Sidante, mi aŭskultas al maratha poemo.
Foto: Anamika
Naŭ lingvojn, inkluzive Esperanton, ni prezentis je ĵaŭdo la 27-a de Aprilo en la festivalo "Pano kaj rozoj" (angle: "Bread and Roses") en Universitato Azim Premji [aziim premĝi], en Bengaluro, Barato. La festivalo konsistis el klerigaj prelegoj kaj diskutoj, ekspozicioj, kaj filmoj multlingvaj. La festivalo okazis dum la semajno antaŭ la internacia Tago de la Laboro, kiu estas je la unua de Majo.

Kaj fine de la vespero, mi voĉlegis ĝuste tiun poemon -- "La unuan de majo". Verkis la poemon la belgo Louis Paul Boon. Esperantigis ĝin Jakvo Schram. Mi voĉlegis parton de la esperantigo por doni al la ĉ. 60 aŭskultantoj guston pri Esperanto. Poste mi dividis la tutan angligon de la poemo.

La poetoj inkluzivis ne nur
famulojn kiel Faiz (maldekstre)
sed ankaŭ novulojn.
Fonto: La vikimedio.
Ni faris la samon ankaŭ por la aliaj lingvoj de la vespero -- la bengala, hindustana, kannada, malajala, maratha, tamila, kaj telugua. Denaskaj parolantoj elektis la poemojn. Oni aŭ trovis jaman  angligon aŭ rapide mem angligis la poemon. Ni ankaŭ donis iom da kunteksto pri ĉiu poeto kaj poemo. Tio necesis ne nur pro la lingva diverseco de la aŭskultantaro. Ĝi necesis ankaŭ pro la fakto, ke la poetoj elektitaj foje ne estis bone konataj eĉ en siaj propraj lingvoj! Montri ne nur la korifeojn de la propra lingvo-tradicio sed ankaŭ novulojn aŭ nekonatulojn estis interesa decido de niaj kontribuintoj -- kiuj estis magistraj studentoj, plejparte el la Fakultato de socia evoluigo de la universitato.

Louis Paul Boon:
Voĉo optimisma!
Foto: La vikimedio.
La poemoj etendis jarcentojn, eĉ miljarojn de ekspluatado de la laboro: ekde la antikva epoko de la homaro ĝis la sorto de laboristoj dum la Kovimo! Kiel oni povas antaŭsupozi, la poemoj traktis jenajn temojn: la ekspluatadon de indiĝenoj, agrikulturistoj, urbaj laboristoj, kaj pli ĝenerale, la malaltkastanoj kaj la malriĉularo.

Trans ĉiuj tiuj kategorioj, estis la sorto de virinoj. Kiel kolere demandas bengala poeto, "Diru al mi, Markso, ĉu la knabinoj estos la servistinoj de la revolucio?"

Diversis ankaŭ la tonoj de la poemoj: jen tragika, jen kolera, jen satira, kaj jen eĉ optimisma. En tiu lasta kategorio estis nia poeto Boon!

Tuj post la sesio deklaris kolegino, "La vespero de tiu ĉi poeziumado estis kvazaŭ freŝa aero kaj tra la universitato, kaj tra mia propra kapo!"

Friday, February 17, 2023

Gepatralingva Tago 2023 -- Buntaj afiŝoj multlingvaj

 

La 21-a de Februaro estas la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo (ITGL). Universala Esperanto-Asocio (UEA) dissemas afiŝon ĉiujare. Stefano Keller en Ĝenevo aranĝis la buntan afiŝon ĉijaran. De multaj jaroj, Renato Corsetti en Londono kunordigas la tradukadon de la teksto en diversajn lingvojn. Afiŝoj el antaŭaj jaroj estas arĥivitaj en la multlingva retejo Linguistic Rights.

Ankaŭ ĉijare, esperantistoj (kaj amikoj de Esperanto!) en Barato kaj Kenjo verkis tekstojn en pluraj lingvoj. Rafael Lima en Novjorko rapide enmetis la tekston en la afiŝon de Stefano. Jen galerio de tiuj afiŝoj en la angla, asama, bengala, Esperanto, guĝarata, hindia, kannada, luoa, malajala, maratha, odia, panĝaba, sanskrita, svahila, tamila, kaj la telugua!






UEA ITGL-afiŝo 2023 en la angla.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. A. Giridhar Rao.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la asama.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Nazrul Haque.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la bengala.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Sajal Dey.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la guĝarata.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Himanshu Upadhyaya.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la hindia.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Harjinder Singh Laltu.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la kannada.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. S S Pradhan.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la luoa.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Abado Jack Mtulla, Abado Joseph Mtulla.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la malajala.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Anand Kurien.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la maratha.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Omkar Devlekar.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la odia.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Amalendu Jyotishi.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la panĝaba.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Harjinder Singh Laltu.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la sanskrita.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P V Ranganayakulu.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la svahila.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Abado Jack Mtulla.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la tamila.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P. Arul Nehru.


UEA ITGL-afiŝo 2023 en la telugua.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P V Ranganayakulu.

Sunday, July 19, 2020

Pri 'malgrandaj lingvoj'

Alex Rawlings prelegas pri la jida
(Foto: YouTube)
En 2013 Alex Rawlings faris belan 25-minutan prelegon (anglalingvan) pri "Lernado de 'malgrandaj lingvoj'". Li faris tion dum la poliglota konferenco en Budapeŝto. De "malgrandaj lingvoj" li celis foje lingvojn kun malgrandaj nombroj de denaskaj parolantoj, foje lingvojn relative malofte lernataj de (okcidentaj?) nedenaskuloj. En sia prelego, Rawlings parolis ĉefe pri la jida.

Li parolis pri la jida kaj hebrea poeto kaj dramisto Aaron Zeitlin (1899-1973) (pri li, angle). La ĥasidisma judo Zeitlin loĝis en Varsovio. Oni invitis lin en 1939 al Novjorko por la surscenigo de lia jida teatraĵo, Esterke. Kiam li estis tie, la milito eksplodis en Eŭropo. Li ne povis reveni al Pollando, kaj restis en Usono. Lia familio estis murdita. La kvartalo de kie li venis malaperis. La preleginto Rawlings legis poemon de Zeitlin, unue en la jida, kaj poste en la angla (ekde ĉi tie). Jen mia esperantigo de la angla versio:

Ses linioj
Aaron Zeitlin

Mi scias: neniu en ĉi tiu mondo bezonas min.
Min, mondan almozulon en la jida tombejo.
Kiu bezonas poemon -- aparte ion en la jida?
Nur la senesperaj aferoj sur la Tero estas belaj.
Kaj la dia estas nur tio kio devas pasi.
Kaj nur la humileco estas ribelema.

Rawlings mallonge eksplikis la poemon, montrante la kontrastojn inter la slavaj, hebreaj kaj germanaj vortoj uzataj en la poemo. Por li, la plej kortuŝa linio el la poemo estas "Nur la senesperaj aferoj sur la Tero estas belaj". Jen laŭ li bona kialo lerni malgrandajn lingvojn; ne pro ilia utileco, sed pro ilia beleco!

Saturday, June 27, 2020

Literaturo kiel mensa malfermigilo

Filipa Martins (maldekstre), Lynnette Lounsbury
kaj A. Giridhar Rao en HLF 2020, 26-an de
januaro, Hajderabado, Barato.

En januaro 2020 kunvenis centoj da homoj por la Hajderabada Literatura Festivalo, HLF (angle). Mi kunordigis sesion en kiu prezentis siajn romanojn Filipa MARTINS (pri ŝi portugale) el Portugalujo, kaj Lynnette LOUNSBURY (angle) el Aŭstralio. Tiu 40-minuta, anglalingva sesio, titolita "New Age Fiction" (Novepoka fikcio), nun spekteblas ĉe https://www.youtube.com/watch?v=gCauR-FiQuA.

"Inviti fremdan landon prezenti siajn literaturon, arton kaj kulturon estas unika aspekto de HLF. Aŭstralio estos en la fokuso dum HLF 2020" diras la HLF retejo (angle). Pri la aŭstrala kunbabilanto, Lynnette, kaj ŝia tre interesa romano, We Ate The Road Like Vultures (2016; Ni manĝis la vojon kiel vulturoj), mi eble blogos alifoje.

Filipa Martins legas sian prelegon,
HLF 2020, Hajderabado, Barato. (Foto: HLF)

Filipa estas aŭtoro, scenaristo kaj ĵurnalisto (angle). Ŝia romano, Na Memória dos Rouxinóis (2018; El la memoraĵoj Rouxinóis) estis atribuita la Premio Manuel Boaventura en 2019 (portugale). La ĉefrolulo de la romano havas nekutiman nomon: la priman ciferon 7! Kaj tiu cifero, kaj li, gravas en la kriptologio dum la Dua Mondmilito. Ŝi laŭtlegis kelkajn alineojn portugale el sia romano dum la sesio (spektebla en la video ekde ĉi tie). Mi poste laŭtlegis angligon de tiu tekstero kiun ŝi afable disponigis al mi.

En sia prelego, Filipa prezentis fortan argumenton por literaturo kiel mensa malfermigilo. Skizante la modernan historion de Portugalujo, ŝi parolis pri la taskoj kiujn alfrontis la "unua generacio kiu naskiĝis en libereco". Ŝi prikomentis la timojn de tiu socio pri novaj kulturoj. Kiel akravide notis Flilipa, homoj, en ago metonimia, enfermis siajn balkonojn pro la emo ne interagi kun la ekstera mondo. Ĝuste en tia ĉi mondo, la verkaro de Pessoa en Portugalujo kaj Tagore en Barato, ŝi rimarkis, rolas grave en la malmuntado de muroj inter popoloj, kaj la kreiĝo de mondo "Kie sentimas mensoj":
kie la domaj muroj
sur nia ter’ komuna ja ne perverse faras
ekzercon de disigaj, stretaj arkitekturoj (Tr. Probal Dasgupta)
Entute sesio tro mallonga, sed riĉa!