"Unua de Majo" de Louis Paul Boon en Esperanto kaj la angla

Fonto: Vikimedio

"Preskaŭ majas", diris Jakvo Schram [ŝram], en sia blogaĵo en 2008, "Monato dum [kiu] ni festas la bataltagon de la laboristaro, de la dungitoj, de laborprenantoj." Li reaperigis tie sian esperantan tradukon de proz-poemo de la belga verkisto Louis Paul Boon. Du semajnojn poste, la 1-an de Majo 2008, mi afiŝis mian angligon de la esperanta traduko. Nun, post 16 jaroj, mi aperigis (kun kelkaj redaktetoj), "The First of May" en la retejo de Universitato Azim Premji.

Fonto: Sennaciulo (PDF)

Efektive, Jakvo jam eldonis tiun esperantigon en la retejo de SAT. Tie, "Unua de Majo" aperas sub la rubriko "Eseo"! Tamen nek la blogo de Jakvo, nek tiu retpaĝo donas al ni informon pri ĝia apero en la SAT-revuo Sennaciulo. Hodiaŭ mi traserĉis en la arĥivo en la SAT-retejo la aprilajn kaj majajn numerojn de Sennaciulo. Kaj jen, mi finfine trovis la verkon en la numero de Majo 2004 (PDF)! (Ĝisdatigo: En Aprilo 2025, tiu PDF ne plu estas elŝutebla de la retejo de SAT. Ĝi tamen restas akirebla ĉi tie en archive.org).

Plue, en neniu el la lokoj -- la revuo, retejo aŭ blogo -- ni havas iajn ajn informojn pri la originalo -- ĝia titolo aŭ kie ĝi troveblas. Mi do turnis min al la Esperantujo. En la Facebook-grupo Literatura Babilejo, mi demandis: "Ĉu iu povas doni detalojn pri la originala poemo de Boon -- kiam kaj kie ĝi aperis?"

Du tagojn poste venis jena respondo de Marc van Oostendorp: "Unu el miaj kolegoj en la universitato estas specialisto pri Boon kaj redaktoro de lia Plena Verkaro. Mi demandos lin."

Kaj baldaŭ, jen:

Louis Paul Boon, “De eerste mei”, Vooruit ["Antaŭen"], Majo 1962. Tiu proz-poemo aperas ankaŭ en lia libro, Boontjes 1962 ["Faboj"] (1992).

La Esperanto-traduko. Louis Paul Boon, "Unua de Majo" (Tr. Jakvo Schram), Sennaciulo, n-ro 5 (1187), Majo 2004, p. 67. https://web.archive.org/web/20170808174517/http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/s1187p.pdf

La angla traduko. Louis Paul Boon, "The First of May" (Tr. A. Giridhar Rao), Azim Premji University, 30 April 2024, https://azimpremjiuniversity.edu.in/faculty-perspective/the-first-of-may-louis-paul-boon

Robert Frost, "Fajro kaj Glacio"

Frost ĉ. 1910
Fonto: Wikimedia

Jen esperantigo de poemo de Robert Frost, "Fajro kaj Glacio", tradukita de Lee Miller kaj kunhavigita en la Facebook-grupo "Literatura Babilejo". Afiŝita ĉi tie kun permeso -- dankon, Lee! Kaj jen la angla originalo, "Fire and Ice" (1923). La poemo aperis unu jarcenton antaŭe; tamen, kiel bedaŭrinde aktuala ĝi restas!

Fajro kaj Glacio

Robert Frost

(Tr. Lee Miller)

Ĉu fino de la mond’ per flam’,

Aŭ per glaci’?

Post spertoj de plej arda am’

Mi konsentas pri la flam’.

Se duan fojon mortus ĝi,

Malamon mi ja bone konas

Kaj por detruo la glaci’

Egale bonas.

Nenion pli bezonas.

Tago de la gepatra lingvo - barataj afiŝoj plurlingvaj

S-ino Mehajabin fiksas sian malajalan
tradukaĵon de la ITGL-afiŝaro.
Foto: A Giridhar Rao

Ankaŭ ĉi-jare, same kiel pasintjare, esperantistoj en Barato kunlaboris rapide por traduki la UEA-afiŝon por la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo (ITGL). Renato Corsetti en Londono kaj Rafael Lima de Esperanto Por UN kunordigis la tradukadon de la teksto en diversajn lingvojn. La originala ITGL-afiŝo kaj ĉiuj tradukaĵoj estas arĥivitaj en la paĝo Tago por la Gepatra Lingvo 2024.

Esperantistoj (kaj amikoj de Esperanto!) en Barato tradukis la afiŝon en jenajn lingvojn: la anglan, bengalan, guĝaratan, hindian, kannadan, malajalan, marathan, odian, panĝaban, tamilan kaj la teluguan! Kvar rusaj esperantistoj, la denaska familio Akimenko, estis ĝuste tiutempe en Bengaluro (kie troviĝas la klubo Dialogo de la Universitato Azim Premji). Kaj amiko Ikar Akimenko afable kontribuis rusan tradukon de la afiŝo! Poste, ni montradis elprintaĵojn de la afiŝoj sur multaj tabuloj tra la universitata tereno.

Grandan Dankon! al geamikoj en Bengaluro, Goao, Hajderabado, Mumbajo, Puneo, kaj Ŝilongo, kaj al tiuj en Dialogo, por la tradukaĵoj! Espereble per tiu ĉi kampanjo, en la vortoj de la Mesaĝo de UEA (PDF):

ni antaŭenigas la gravecon de lingva diverseco kaj multlingva edukado. Lingvaj rajtoj estas fundamento por justaj kaj daŭripovaj socioj, ĉar lingvoj estas ĉe la koro de nia ĉiutaga vivo, identeco, kultura heredaĵo kaj komunuma unuiĝo. Lingvoj estas bazo por aliri ĉiujn aliajn homajn rajtojn.

Marjorie Boulton - tradukinto el la hindia

Anna Löwenstein
Fonto: Vikipedio

La 29-an de Septembro 2023, en la semajna reta kunveno de la Antverpena kaj Londona Kluboj, Anna Löwenstein faris belan prelegon kaj prezentaĵon pri la vivo kaj verkoj de Marjorie Boulton [MB] (1924-2017). La postan tagon, la 30-an de Septembro, oni festas la Internacian tagon de tradukado.

    Tiu ĉi mallonga afiŝo ligas ambaŭ eventojn. Temas pri malmulte konata traduklaboro de MB. Ŝi angligis modernan klasikaĵon de la hindia, La taverno (1935; hindie: मधुशाला [madhuŝaala]). La aŭtoro estis la fama poeto Harivansh Rai Bachchan [baĉĉan] (1907-2003; angle). La mistika verko inspirita de la robajoj de Omar Ĥajam, la Vedanto, kaj la Sufismo iĝis ege populara en la hindia-parolantaj partoj de Brita Hindio (la poemaro aperis antaŭ la Dispartigo de la duonkontinento).

MB kun Humphrey Tonkin
UK 2003, Fonto: Vikipedio

    La angla titolo de la tradukaĵo de MB estas The House of Wine (1950) (La domo de la vino; angle; poemeroj). Sed kiel entute okazis, ke MB tradukis ĝin? Bachchan memoras la cirkonstancojn en sia aŭtobiografio In the Afternoon of Time (En la posttagmezo de la Tempo), Tr. Rupert Snell, 1998):

[Por mia kandidatiĝo] mi aludis ankaŭ al mia poezio kaj verkado, aldonante ekzempleron de La domo de la vino, la angla traduko de La taverno, kiu estis eldonita en Londono la antaŭan jaron.

Estas interesa rakonto malantaŭ tiu ĉi traduko. La tradukinto estis Marjorie Boulton, kiu tute ne scipovis la hindian. Dum ŝi studadis por la diplomo B. Litt. en Oksfordo, nordbarata studento, kiu nomiĝis R. S. Vyas [vjaas], ekamis ŝin kaj deklamadis al ŝi versojn el La taverno. Li verŝajne kantis ilin laŭ la melodio kiun li aŭdis min kanti en iu poezia evento. Tiel plaĉis la melodio al Marjorie, ke ŝi scivolemis pri la signifo de ĉiu linio. Kaj ĉar ŝi mem estis poeziema, ŝi redonis ilin en anglajn versojn. Tiel ekestis tradukaĵo de La taverno, kiel atesto al la teneraj momentoj inter angla amatino kaj barata amanto. (pĝ. 302-303)

Gepatralingva Tago 2023 -- Buntaj afiŝoj multlingvaj

 

La 21-a de Februaro estas la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo (ITGL). Universala Esperanto-Asocio (UEA) dissemas afiŝon ĉiujare. Stefano Keller en Ĝenevo aranĝis la buntan afiŝon ĉijaran. De multaj jaroj, Renato Corsetti en Londono kunordigas la tradukadon de la teksto en diversajn lingvojn. Afiŝoj el antaŭaj jaroj estas arĥivitaj en la multlingva retejo Linguistic Rights.

Ankaŭ ĉijare, esperantistoj (kaj amikoj de Esperanto!) en Barato kaj Kenjo verkis tekstojn en pluraj lingvoj. Rafael Lima en Novjorko rapide enmetis la tekston en la afiŝon de Stefano. Jen galerio de tiuj afiŝoj en la angla, asama, bengala, Esperanto, guĝarata, hindia, kannada, luoa, malajala, maratha, odia, panĝaba, sanskrita, svahila, tamila, kaj la telugua!

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la angla.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. A. Giridhar Rao.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la asama.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Nazrul Haque.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la bengala.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Sajal Dey.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la guĝarata.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Himanshu Upadhyaya.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la hindia.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Harjinder Singh Laltu.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la kannada.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. S S Pradhan.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la luoa.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Abado Jack Mtulla, Abado Joseph Mtulla.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la malajala.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Anand Kurien.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la maratha.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Omkar Devlekar.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la odia.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Amalendu Jyotishi.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la panĝaba.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Harjinder Singh Laltu.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la sanskrita.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P V Ranganayakulu.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la svahila.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. Abado Jack Mtulla.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la tamila.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P. Arul Nehru.

UEA ITGL-afiŝo 2023 en la telugua.
Aranĝita de Stefano Keller.
Tr. P V Ranganayakulu.

Decolonial Subversions - Nova faka revuo

Decolonial Subversions ("Malkoloniigaj subfosadoj") estas faka revuo kiu ekaperas en 2020. Iniciatis ĝin esploristoj el la instituto SOAS (angle). SOAS estas parto de la Universitato de Londono. La revuo celas esti "multlingva, senpage alirebla, kolege reviziita diskutforumo por la esprimado de historie silentigitaj scio-sistemoj". Jen pli detale pri la ambicia vizio de la revuo (angle).

La aktuala numero enhavas mian eseon, "Lingvaj homaj rajtoj kaj multlingva edukado: raporto el barata universitato" (PDF). La eseo raportas pri la planado kaj instruado de magistra-nivelaj kursoj pri multlingva edukado kaj lingvaj homaj rajtoj. Oni ofertas la kursojn en privata, neprofitcela barata universitato kiu havas eksplicitan celon je socia justeco. La planite diversa studentaro donas unikan ŝancon esplori la multlingvismon en la klasĉambro kaj en la socio: en julio 2019 ekzemple, en klaso de 46 studentoj estis listo de 35 lingvonomoj!

Oni aperigis ankaŭ anglan version de la eseo. Tiu ĉi strategio plurlingva celas "malcentrigi la anglan". Kiel diras la Baza Manifesto (angle) de la revuo, "Ĉiu teksto estos eldonita kaj en ĝia originala lingvo, kaj en anglalingva versio. Per tiu ĉi strategio, ni esperas minimumigi la scian perforton de lingvaj postuloj, konservi la originalan nuancon de la teksto, kaj samtempe certigi, ke la originala esplorado / teksto atingos anglascipovan legantaron en iu formo, eĉ se neperfekta."

Tiu ĉi numero inkluzivas kontribuaĵon de plia Esperantisto, Elisée Byelongo. Sed Elisée elektis uzi ne Esperanton, sed la svahilan (kaj la anglan) por sia kontribuaĵo, "Kiswahili kama Lugha ya Amani ya Kutunza Mazingira" (proksimume: La svahila kiel pacema lingva medio). Plue, Elisée sendis sian kontribuaĵon ne kiel tekston, sed kiel sondosieron!

Decolonial Subversions do estas faka revuo nekutima: ne nur serioze plurlingva, sed ankaŭ multforma.

Ibsen en la hindia

Ibsen en la hindia. Foto: Astri Ghosh.

Sep novaj tradukaĵoj en la hindian de teatraĵoj de Ibsen estos lanĉitaj dum la Ĝajpura Literatura Festivalo (angle: JLF) en januaro 2020. La tradukistino estas la norveg-barata Astri GHOSH [goŝ].

Krom Ibsen, Ghosh jam tradukis verkojn de Qurratulain Hyder, Guru Nanak, Kabir, Rabindranath Tagore, Per Petterson, kaj Lars Saabye Christensen.

Laŭ la artikolo pri Ibsen en la hindia vikipedio, jen kelkaj el la verkoj de Ibsen kiuj en 2020 legeblas en la hindia: La kolonoj de la socio, Puphejmo, Popolmalamiko, Rosmersholm, La sinjorino el la maro, Hedda Gabler, Konstruestro Solness, Eta Eyolf, kaj John Gabriel Borkman.